A

Ab absurdo - (dosł. od niedorzeczności) (dowodzić wychodząc z fałszywego założenia)

ab assuetis non fit iniuria - nie popełnia czynu bezprawnego, kto działa zgodnie z długotrwałą tradycją

ab inito semper nullum - (co jest) od początku nieważne, zawsze (jest) nieważne

ab instantia - umorzenie postępowania sądowego z braku dowodów winy

abnormis - niezgodny z prawem

abolitio criminis - umorzenie procesu

abolitio infamiae - przywrócenie do czci, rehabilitacja

abolitio legis - zniesienie, uchylenie ustawy

abolitio sententiae - uchylenie wyroku

ab omni lege necessitas exempta est - konieczność uwalnia od (szanowania) wszelkiego prawa

ab ovo - (dosł. od jaja) od samego początku

abrogatio, onis f. 1. zniesienie, usunięcie 2. uchylenie (ustawy), zniesienie prawa, aborcja

absente reo - Pod nieobecność pozwanego

absolutio ab actione - odrzucenie, uchylenie skargi, powództwo jako bezzasadnej

absolutio ab instantia - umorzenie sprawy z braku dowodów winy

absolutio a limine - odrzucenie, uchylenie skargi bez merytorycznego rozpatrywania

absolutus sententia iudicis praesumitur innocens - uwolniony na mocy wyroku sądowego uchodzi za niewinnego

abusus non tollit usum - nadużycie nie wyklucza (prawa) korzystania (z tego uprawnienia)

absoluta sententia expositore non indiget - doskonale jasne słowa nie wymagają interpretacji, wyjaśnienia

accusare nemo se debet - nikt nie musi oskarżać samego siebie

a contrario - (wychodząc) z przeciwnego (założenia), z przeciwieństwa, przeciwnie; przeciwnym sposobem

acta probant se ipsa - czyny mówią (świadczą) same za siebie

actio pauliana (skarga pauliańska)

actio personalis moritur cum persona - skarga osobista (wymierzona przeciw konkretnej osobie) ginie wraz z osobą

actioni non natae non praescribitur - nie ulega przedawnieniu skarga, która nie została wniesiona

actor venire debet instructior quam reus - powód powinien przyjść (do sądu) lepiej przygotowany niż pozwany

actore non probante reus absolvitur - gdy powód nie udowodni swoich roszczeń, pozwany zostaje zwolniony (od zarzutu)

actori incumbit probatio - na powodzie spoczywa obowiązek przeprowadzenia dowodu

actor sequitur forum rei - dla powoda sądem właściwym jest sąd miejsca zamieszkania pozwanego

actus omissa forma legis corruit - nieważna jest czynność prawna z naruszeniem formy przepisanej przez prawo

actus simulatus nullius est momenti - czynność prawna pozorna jest bezskuteczna, nieważna

ad absurdum - dosł. do niedorzeczności ( twierdzenie, rozumowanie doprowadzone) do niedorzeczności

ad acta - (sprawa odłożona) do akt, między sprawy załatwione

ad apicem iuris - ściśle według prawa

ad casum -  stosownie do przypadku, okoliczności

ad ea, quae frequentius accidunt, iura adaptantur - prawa dostosowane są do tych przypadków, które zdarzają się bardzo często

ad finem - do końca

ad hoc - (dosł. do tego) wyłącznie w tym celu; doraźnie

ad incertas personas - do nieoznaczonych osób

ad meritum - do istoty sprawy

ad probationem - (forma czynności prawnej wymagana) dla celów dowodowych

ad rem - do rzeczy, do (głównej) sprawy; do właściwego tematu; bez dygresji

ad solemnitatem - (forma czynności prawnej zastrzeżona) pod rygorem nieważności

ad vocem - 1. w sam czas, w samą porę; właściwie; stosownie 2. co się tyczy; w sprawie, nawiązując do tego, co powiedziano

adoptio naturam imitatur - adopcja (przysposobienie) naśladuje naturę

aequitas non facit ius, sed iuri auxiliatur - słuszność nie stanowi prawa, lecz prawo wspomaga

aequitas numquam contravenit - legi słuszność nigdy nie sprzeciwia się prawu

aequitas sequitur legem - słuszność idzie za prawem

affectus punitur licet non sequitur effectus - zamiar jest karalny, chociaż zamierzony skutek nie nastąpił

affirmanti incubit probatio, non neganti - ciężar dowodu spoczywa na twierdzącym, a nie na negującym, przeczącym

a fortiori - tym bardziej; tym słuszniej; z tym mocniejszą racją

agendo nemo causam sutam facit deteriorem - nikt nie pogarsza swej sprawy przez wystąpienie ze skargą

agentes et consentientes pari poena plectuntur - sprawcy i przyzwalający na ich działanie podlegają tej samej karze

a limine - od zaraz, z miejsca, bez wnikania w treść, (odrzucić pozew, wniosek)

ambulatoria est viluntas defuncti usque ad vitae supremum exitum (ambulatoria est voluntas testatoris usque ad mortem) - wola spadkodawcy (testatora) może być zmieniona aż do ostatniej chwili (jego) życia (aż do śmierci)

analogia iuris - analogia z prawa

analogia legis - analogia z przepisu ustawy

ante diem - przed terminem

ante elapsum terminum - przed upływem terminu

ante litem motam - przed wszczęciem sporu, procesu

a pactis privatorum publico iuri non derogatur - prywatne umowy nie mogą zmieniać prawa publicznego

a posteriori - dosł. z następstwa log. (poznanie) na podstawie doświadczenia; na podstawie faktów; w drodze indukcji; (wnioskowanie z następstw o przyczynach) z doświadczenia

a priori - dosł. to co wcześniejsze z racji, z założenia 1. (określenie rozumowania, którego punktem wyjścia jest to, co wcześniejsze i które przechodzi od przyczyny do skutku, od zasady do następstwa; wnioskowanie z przyczyn o skutkach) 2. (określenie twierdzeń uznanych za prawdziwe niezależnie od doświadczenia; poznanie niezależnie od doświadczenia; przez dedukcję; intuicyjnie) 3. bez podstaw, bezzasadnie, arbitralnie

argumenta non numeranda, sed ponderanda sunt - dowodów nie należy liczyć, należy je ważyć

argumentum a contrario - dowód (wnioskowanie) z przeciwieństwa

argumentum a maiori ad minus wnioskowanie z czegoś większego o czymś mniejszym

argumentum a minori ad maius - wnioskowanie z czegoś mniejszego o czymś większym

argumentum a ratione legis ampla - argument z ogólnej racji ustawy

argumentum a simili valet in lege - argument wysnuty z podanego przypadku ma walor prawny

a rempore facti - licząc od zaistnienia zdarzenia, faktu, itp.

auctoritas iuris - powaga prawa

auctoritas rei iudicatae - powaga rzeczy osądzonej; prawomocność wyroku

audiatur et altera pars - niechaj będzie wysłuchana i druga strona

a verbis legis non est recedendum - należy się trzymać słów ustawy