23 maj 2005 r.

Piotr Baran
Asystent Doradcy Podatkowego
Kancelaria Doradztwa Podatkowego "BUK"
ul. Patiotów 220, 04-701 Warszawa
tel/fax: (22) 812-10-15

W Dzienniku Ustaw z 2005 r. Nr 86, poz. 732 opublikowana została ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.

Ustawa ta (zwana dalej ustawą nowelizacyjną) zmienia treść przepisów następujących ustaw:

1. Kodeks postępowania cywilnego (art. 19 ustawy nowelizacyjnej),
2. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 20 ustawy nowelizacyjnej),
3. Kodeks pracy (art. 21 ustawy nowelizacyjnej),
4. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 22 ustawy nowelizacyjnej),
5. Ordynacja podatkowa (art. 25 ustawy nowelizacyjnej).

Zmiana Kodeksu postępowania cywilnego

Zmiany dotyczą egzekucji świadczeń alimentacyjnych.
Według nowego art. 833 § 6 KPC, egzekucji nie będą podlegać, oprócz świadczeń alimentacyjnych, dodatków rodzinnych, pielęgnacyjnych, porodowych oraz dla sierot zupełnych, także zaliczki alimentacyjne wprowadzone ustawą nowelizacyjną, oraz świadczenia rodzinne (zwrot wprowadzony w miejsce "zasiłków i dodatków rodzinnych” - jest to zmiana formalna, dopasowująca brzmienie przepisu do terminologii ustawy o świadczeniach rodzinnych).
W przypadku egzekucji świadczeń alimentacyjnych wierzyciel, kierujący wniosek o wszczęcie egzekucji, nie będzie miał obowiązku wskazywania sposobu jej przeprowadzenia, ani majątku dłużnika, z którego ma być prowadzona. Uważać się będzie, iż może być ona prowadzona na wszystkie możliwe sposoby, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości.
Wniosek o wszczęcie egzekucji można zgłaszać do komornika sądu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania wierzyciela. W takim przypadku komornik ten zobowiązany jest zawiadomić o wszczęciu egzekucji komornika sądu właściwości dłużnika. Zawiadomiony komornik ma prawo zażądać przekazania mu sprawy wraz ze ściągniętymi kwotami, jeżeli wskutek dalszych zajęć suma uzyskana ze wszystkich egzekucji nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich wierzycieli. Ustawa nowelizacyjna wprowadza zmianę, iż w przypadku zajęcia wynagrodzenia za pracę lub wierzytelności, równocześnie z przekazaniem sprawy komornik będzie miał obowiązek zawiadomić pracodawcę, dłużnika, względnie wierzyciela, że dalszych wpłat należy dokonywać komornikowi, któremu sprawę przekazano.
Zmiana art. 1083 § 2 KPC oznacza, że egzekucji na zaspokojenie alimentów w pełnej wysokości podlegać będą wierzytelności z rachunku bankowego, niezależnie od tego czy stanowią one wkład oszczędnościowy czy nie (z przepisu tego skreślono zwrot "stanowiące wkład oszczędnościowy”).
Komornik nie będzie mógł występować już do gminnych ośrodków pomocy społecznej z wnioskiem o przeprowadzeniem dochodzenia w celu ustalenia majątku i dochodów dłużnika. Dochodzenie komornika w celu ustalenia zarobków i stanu majątkowego dłużnika oraz jego miejsca zamieszkania, będzie przeprowadzane okresowo w odstępach nie dłuższych niż 6 miesięcy, a nie jak dotychczas w odstępach nie dłuższych niż jeden rok. Jeżeli w wyniku tego dochodzenia nie zostaną ustalone dochody dłużnika ani jego majątek, komornik będzie składał wniosek do sądu o nakazanie dłużnikowi wyjawienia majątku. Skorelowana jest z tym zmiana art. 920 KPC, w którym dopisano, że przepisy dotyczące wyjawienia majątku będzie można stosować odpowiednio także do egzekucji alimentów i że w takim wypadku sąd prowadził będzie postępowanie o wyjawienie majątku na wniosek komornika.
Ponadto w razie powstania zaległości za okres dłuższy niż 12 miesięcy komornik z urzędu złoży wniosek do Krajowego Rejestru Sądowego o wpis dłużnika do rejestru dłużników niewypłacalnych. Wniosek ten nie będzie podlegał opłacie sądowej. Związane z tym jest dodanie nowego pkt 5 do art. 55 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym (art. 24 ustawy nowelizacyjnej), zgodnie z którym do rejestru dłużników niewypłacalnych z urzędu wpisywani będą dłużnicy, o których mowa w nowym art. 1086 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego, tj. dłużnicy alimentacyjni.
Do egzekucji świadczeń alimentacyjnych nie będzie stosować się art. 823 KPC, według którego postępowanie egzekucyjne umarza się z mocy samego prawa, jeżeli wierzyciel w ciągu roku nie dokonał czynności potrzebnej do dalszego prowadzenia postępowania lub nie zażądał podjęcia zawieszonego postępowania.

Zmiana Ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Według nowego art. 10 § 4 egzekucji nie będą podlegać, oprócz świadczeń alimentacyjnych, dodatków rodzinnych, pielęgnacyjnych, porodowych oraz dla sierot zupełnych, także zaliczki alimentacyjne wprowadzone ustawą nowelizacyjną, oraz świadczenia rodzinne (zwrot wprowadzony w miejsce "zasiłków i dodatków rodzinnych” - jest to zmiana formalna, dopasowująca brzmienie przepisu do terminologii ustawy o świadczeniach rodzinnych).

Zmiana Kodeksu pracy

Skreślenie w treści art. 88 § 1 Kodeksu pracy zwrotu "może dokonywać” i wprowadzenie w to miejsce słowa "dokonuje” usunie wątpliwości co do obowiązku dokonywania potrąceń na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych.

Zmiana Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych

Zwolnieniem przedmiotowym, określonym w art. 21 ust. 1 pkt 8, objęte zostały także zaliczki alimentacyjne wprowadzone ustawą nowelizacyjną.

Zmiana Ordynacji podatkowej

Dopisanie w art. 299 § 3 pkt 9 oraz w § 4 pkt 3 zwrotu "lub zaliczek alimentacyjnych” oznacza, że w zakresie prowadzonych postępowań w tym przedmiocie wójtom, burmistrzom lub prezydentom miast mogą być udostępniane przez organy podatkowe informacje objęte tajemnicą skarbową (ale tylko te, które nie zawierające informacji objętych także tajemnicą bankową) oraz informacje o numerach rachunków bankowych posiadanych przez podatników. Te ostatnie nie będą już mogły być udostępniane ośrodkom pomocy, społecznej i powiatowym centrom pomocy rodzinie w zakresie prowadzonych postępowań o świadczenia z pomocy społecznej, a to ze względu na skreślenie pkt 4 w § 4.

Powyższe zmiany wchodzą w życie z dniem 1 czerwca 2005 r.