Profesjonalny Serwis Prawny

publikatory Dziennik Ustaw 2005 Nr 7

53

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ

z dnia 2 grudnia 2004 r.

w sprawie wzorów oraz noszenia umundurowania i oznak wojskowych przez żołnierzy zawodowych i kandydatów na żołnierzy zawodowych

    Na podstawie art. 50 ust. 3 pkt 1 i art. 132 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 oraz z 2004 r. Nr 116, poz. 1203 i Nr 210, poz. 2135) zarządza się, co następuje:

Rozdział 1

Przepisy ogólne

    § 1. Rozporządzenie określa wzory, szczegółowe zasady, okoliczności i sposób noszenia umundurowania oraz oznak wojskowych przez żołnierzy zawodowych i kandydatów na żołnierzy zawodowych, zwanych dalej "żołnierzami".

    § 2. Umundurowanie określone w rozporządzeniu jest prawnie zastrzeżone dla żołnierzy Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

Rozdział 2

Rodzaje, zestawy ubiorcze i wzory umundurowania

    § 3. Umundurowanie żołnierzy składa się z ubiorów:

1) galowego;

2) wyjściowego;

3) służbowego;

4) ćwiczebnego;

5) polowego;

6) specjalnego;

7) roboczego;

8) wieczorowego.

    § 4. 1. Podstawowymi przedmiotami umundurowania stanowiącymi zestaw ubioru galowego są:

1) w Wojskach Lądowych:

a) mundur galowy oficerski - w kolorze khaki,

b) mundur galowy generalski - w kolorze khaki,

c) mundur letni oficerski - w kolorze khaki,

d) czapka rogatywka - w kolorze khaki,

e) krawat i spinki do mankietów - w kolorze khaki,

f) koszula - w kolorze białym,

g) rękawiczki - w kolorze czarnym,

h) półbuty galowe - w kolorze czarnym,

i) berety - do ubioru galowego tylko w jednostkach desantowo-szturmowych, specjalnych i kawalerii powietrznej - w kolorze bordowym, obrony wybrzeża - w kolorze niebieskim oraz Jednostce Wojskowej Nr 2305 - w kolorze szarym,

j) sznur galowy - w kolorze matowosrebrnym;

2) w Siłach Powietrznych:

a) mundur galowy oficerski - w kolorze stalowym,

b) mundur galowy generalski - w kolorze stalowym,

c) mundur letni oficerski - w kolorze stalowym,

d) czapka garnizonowa - w kolorze stalowym,

e) krawat - w kolorze czarnym,

f) rękawiczki, koszula i koszulo-bluza z długimi lub krótkimi rękawami - w kolorze białym,

g) spinki do mankietów - w kolorze czarnym,

h) półbuty galowe - w kolorze czarnym, i) sznur galowy - w kolorze matowosrebrnym;

3) w Marynarce Wojennej:

a) mundur galowy oficerski - w kolorze granatowym,

b) mundur galowy admirała - w kolorze granatowym,

c) mundur letni oficerski - w kolorze granatowym,

d) mundur wyjściowy letni, koszula i rękawiczki - w kolorze białym,

e) czapka wyjściowa, czapka letnia, kapelusz wyjściowy i kapelusz letni - w kolorze białym,

f) krawat i spinki do mankietów - w kolorze czarnym,

g) półbuty galowe - w kolorze czarnym,

h) obuwie i skarpetki do munduru letniego koloru białego - w kolorze białym,

i) sznur galowy - w kolorze złocistym.

    2. Zestawy ubiorów galowych określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (zestawy nr 1 i 2).

    3. Wzory ubiorów galowych określa załącznik nr 9 do rozporządzenia (rys. 1-8).

    § 5. 1. Podstawowymi przedmiotami umundurowania stanowiącymi zestaw ubioru wyjściowego są:

1) w Wojskach Lądowych:

a) kurtka i spodnie munduru wyjściowego, wyjściowego letniego - w kolorze khaki,

b) bluza olimpijka, wiatrówka oficerska, sweter oficerski - w kolorze khaki,

c) szalik letni i zimowy - w kolorze khaki,

d) płaszcz sukienny i letni - w kolorze khaki,

e) kurtka wyjściowa nieprzemakalna - w kolorze khaki,

f) kurtka wiatrówka - w kolorze khaki,

g) krawat, koszula, koszulo-bluza - w kolorze khaki,

h) koszula, koszulo-bluza - w kolorze białym,

i) czapka futrzana, czapka rogatywka, furażerka, kapelusz - w kolorze khaki,

j) beret - w kolorze zgodnie z § 13 ust. 2,

k) obuwie, skarpetki i galanteria skórzana - w kolorze czarnym;

2) w Siłach Powietrznych:

a) kurtka i spodnie munduru wyjściowego, wyjściowego letniego - w kolorze stalowym,

b) bluza olimpijka, wiatrówka oficerska, sweter oficerski - w kolorze stalowym,

c) płaszcz sukienny i letni - w kolorze stalowym,

d) szalik zimowy - w kolorze stalowym,

e) koszula i koszulo-bluza z długimi i krótkimi rękawami - w kolorze stalowym,

f) koszula, koszulo-bluza z długimi i krótkimi rękawami, szalik letni - w kolorze białym,

g) czapka garnizonowa, furażerka, kapelusz - w kolorze stalowym,

h) kurtka wyjściowa nieprzemakalna - w kolorze czarnym,

i) czapka futrzana - w kolorze czarnym,

j) obuwie, skarpetki i galanteria skórzana - w kolorze czarnym;

3) w Marynarce Wojennej:

a) kurtka i spodnie munduru wyjściowego, wyjściowego letniego - w kolorze granatowym,

b) czapka wyjściowa, czapka letnia, kapelusz wyjściowy i kapelusz letni - w kolorze białym,

c) bluza olimpijka, wiatrówka oficerska, sweter oficerski - w kolorze granatowym,

d) płaszcz sukienny i płaszcz letni - w kolorze granatowym,

e) kurtka wyjściowa nieprzemakalna - w kolorze czarnym,

f) czapka futrzana, krawat - w kolorze czarnym,

g) obuwie, skarpetki i galanteria skórzana - w kolorze czarnym,

h) mundur wyjściowy letni, koszula, koszulo-bluza, szalik zimowy i letni - w kolorze białym,

i) obuwie i skarpetki do munduru wyjściowego letniego białego - w kolorze białym.

    2. Zestawy ubiorów wyjściowych określa załącznik nr 2 do rozporządzenia (zestawy nr 1-6).

    3. Wzory ubiorów wyjściowych określa załącznik nr 10 do rozporządzenia (rys. 1-52).

    § 6. 1. Podstawowymi przedmiotami umundurowania stanowiącymi zestaw ubioru służbowego są:

1) w Wojskach Lądowych:

a) kurtka i spodnie munduru służbowego, płaszcz sukienny - w kolorze khaki,

b) czapka futrzana, czapka rogatywka - w kolorze khaki,

c) beret - do ubioru służbowego tylko w jednostkach desantowo-szturmowych, specjalnych i kawalerii powietrznej - w kolorze bordowym, obrony wybrzeża - w kolorze niebieskim oraz Jednostce Wojskowej Nr 2305 - w kolorze szarym,

d) szalik zimowy, krawat, koszula - w kolorze khaki,

e) koszula - w kolorze białym,

f) obuwie, galanteria skórzana, skarpetki i oporządzenie - w kolorze czarnym i białym;

2) w Siłach Powietrznych:

a) kurtka i spodnie munduru służbowego, płaszcz sukienny - w kolorze stalowym,

b) koszula - w kolorze białym,

c) czapka garnizonowa i szalik zimowy - w kolorze stalowym,

d) czapka futrzana, krawat - w kolorze czarnym,

e) obuwie, galanteria skórzana, skarpetki i oporządzenie - w kolorze czarnym i białym;

3) w Marynarce Wojennej:

a) kurtka i spodnie munduru służbowego, płaszcz sukienny - w kolorze granatowym,

b) czapka futrzana, krawat - w kolorze czarnym,

c) czapka wyjściowa - w kolorze białym,

d) koszula, szalik zimowy - w kolorze białym,

e) obuwie, galanteria skórzana, skarpetki i oporządzenie - w kolorze białym i czarnym.

    2. Zestawy ubiorów służbowych określa załącznik nr 3 do rozporządzenia (zestawy nr 1-12).

    3. Wzory ubiorów służbowych określa załącznik nr 11 do rozporządzenia (rys. 1-10).

    § 7. 1. Podstawowymi przedmiotami umundurowania stanowiącymi zestaw ubioru ćwiczebnego w Marynarce Wojennej są:

1) bluza i spodnie ćwiczebne, koszula ćwiczebna - w kolorze granatowym;

2) czapka ćwiczebna i półbuty ćwiczebne - w kolorze granatowym;

3) czapka wełniana, sweter oficerski, kurtka zimowa nieprzemakalna, szalokominiarka, rękawice ortalionowe 5-palcowe - w kolorze czarnym;

4) pas żołnierski z klamrą MW, pasek do spodni z klamrą MW, trzewiki - w kolorze czarnym.

    2. Zestaw ubiorów ćwiczebnych określa załącznik nr 4 do rozporządzenia.

    3. Wzory ubiorów ćwiczebnych określa załącznik nr 12 do rozporządzenia (rys. 1-5).

    § 8. 1. Podstawowymi przedmiotami umundurowania stanowiącymi zestaw ubioru polowego w Wojskach Lądowych i Siłach Powietrznych oraz jednostkach brzegowych Marynarki Wojennej są:

1) kurtka polowa - w barwach ochronnych, w kamuflażu "pantera";

2) bluza i spodnie polowe - w barwach ochronnych, w kamuflażu "pantera";

3) beret, czapka futrzana, sweter;

4) furażerka polowa w Siłach Powietrznych - w barwach ochronnych, w kamuflażu "pantera";

5) rękawice polowe - w barwach ochronnych, w kamuflażu "pantera";

6) koszulo-bluza polowa - w barwach ochronnych, w kamuflażu "pantera";

7) ubranie ochronne - w barwach ochronnych, w kamuflażu "pantera";

8) oporządzenie - w barwach ochronnych, w kamuflażu "pantera";

9) trzewiki oraz galanteria skórzana - w kolorze czarnym;

10) pas żołnierski brezentowy z klamrą z napisem "WP" w Wojskach Lądowych oraz Siłach Powietrznych - w kolorze khaki, w Marynarce Wojennej z klamrą z napisem "MW" - w kolorze czarnym.

    2. Żołnierze pełniący służbę w polskich kontyngentach wojskowych w terenie pustynnym noszą przedmioty umundurowania w kamuflażu "pustynnym".

    3. Żołnierze pełniący służbę w polskich kontyngentach wojskowych noszą trzewiki ćwiczebne tropikalne - w kolorze beżowym.

    4. Zestaw ubiorów polowych określa załącznik nr 5 do rozporządzenia.

    5. Wzory ubiorów polowych określa załącznik nr 13 do rozporządzenia (rys. 1-22).

    § 9. 1. Podstawowymi przedmiotami umundurowania stanowiącymi zestaw ubioru specjalnego w Wojskach Lądowych i Siłach Powietrznych oraz w Marynarce Wojennej są:

1) ubranie czołgisty - w kolorze czarnym;

2) ubranie technika lotniczego - w kolorze niebieskim;

3) kombinezon pilota - w kolorze zielonym, w Marynarce Wojennej - w kolorze pomarańczowym.

    2. Zestawy ubiorów specjalnych określa załącznik nr 6 do rozporządzenia (zestawy nr 1-3).

    3. Wzory ubiorów specjalnych określa załącznik nr 14 do rozporządzenia (rys. 1-6).

    § 10. 1. Podstawowymi przedmiotami umundurowania stanowiącymi zestaw ubioru roboczego w Wojskach Lądowych i Siłach Powietrznych oraz w Marynarce Wojennej są:

1) bluza i spodnie robocze - w kolorze granatowym;

2) kurtka i spodnie ocieplane - w kolorze granatowym;

3) beret roboczy;

4) trzewiki - w kolorze czarnym;

5) rękawice robocze.

    2. Zestaw ubiorów roboczych określa załącznik nr 7 do rozporządzenia.

    3. Wzór ubioru roboczego określa załącznik nr 15 do rozporządzenia.

    § 11. 1. Podstawowymi przedmiotami umundurowania stanowiącymi zestaw ubioru wieczorowego żołnierzy są:

1) półfrak; dla kobiet żakiet z pasem;

2) kamizelka, tylko dla mężczyzn;

3) spodnie; dla kobiet spódnica długa;

4) koszula koloru białego do muszki;

5) muszka koloru czarnego;

6) półbuty lakierki.

    2. Mundur wieczorowy noszą wyłącznie oficerowie.

    3. Mundur wieczorowy w Wojskach Lądowych jest barwy granatowej:

1) generałowie mają na kołnierzu półfraka znak orła generałów, a na nogawkach spodni dwa lampasy;

2) pozostali oficerowie na nogawkach spodni mają jeden lampas w kolorze granatowym;

3) kamizelka - w kolorze srebrzystym.

    4. Mundur wieczorowy w Siłach Powietrznych jest barwy: półfrak - stalowej, spodnie - granatowej, kamizelka - w kolorze srebrzystym:

1) generałowie mają na kołnierzu półfraka znak orła generałów, a na nogawkach spodni dwa lampasy;

2) pozostali oficerowie na nogawkach spodni mają jeden lampas w kolorze granatowym.

    5. Mundur wieczorowy w Marynarce Wojennej jest barwy granatowej, na nogawkach spodni wszyscy oficerowie mają jeden lampas w kolorze czarnym.

    6. Zestawy ubiorów wieczorowych określa załącznik nr 8 do rozporządzenia (zestawy nr 1 i 2).

    7. Wzory ubiorów wieczorowych określa załącznik nr 16 do rozporządzenia (rys. 1-3).

    § 12. 1. W zależności od przynależności do rodzaju Sił Zbrojnych żołnierze noszą umundurowanie:

1) w Wojskach Lądowych - w kolorze khaki lub khaki i białym;

2) w Siłach Powietrznych - w kolorze stalowym lub stalowym i białym;

3) w Marynarce Wojennej - w kolorze granatowym, białym lub granatowym i białym.

    2. Ubiór Wojsk Lądowych noszą wszyscy żołnierze, z wyjątkiem wymienionych w ust. 3 i 4.

    3. Ubiór Sił Powietrznych noszą:

1) żołnierze pełniący służbę wojskową w jednostkach wojskowych podległych dowódcy Sił Powietrznych;

2) żołnierze zajmujący etatowe stanowiska służbowe o specjalnościach lotniczych w innych jednostkach niż określone w pkt 1;

3) żołnierze, o których mowa w pkt 1 i 2, skierowani na naukę do akademii i na kursy wojskowe.

    4. Ubiór Marynarki Wojennej noszą:

1) żołnierze pełniący służbę wojskową w jednostkach wojskowych podległych dowódcy Marynarki Wojennej;

2) żołnierze zajmujący etatowe stanowiska służbowe o specjalnościach Marynarki Wojennej w innych jednostkach niż określone w pkt 1;

3) żołnierze, o których mowa w pkt 1 i 2, skierowani na naukę do akademii i na kursy wojskowe.

    § 13. 1. W skład umundurowania żołnierzy wchodzą nakrycia głowy żołnierzy z rozmieszczeniem oznak stopni wojskowych oraz znaków orłów wojskowych, określonych w art. 5-7 ustawy z dnia 19 lutego 1993 r. o znakach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 34, poz. 154, z 1995 r. Nr 150, poz. 731 oraz z 2003 r. Nr 210, poz. 2036).

    2. Żołnierze noszą berety w kolorach:

1) czarnym - w Marynarce Wojennej, w jednostkach pancernych, pododdziałach czołgów i jednostkach 11 Dywizji Kawalerii Pancernej;

2) bordowym - w jednostkach desantowo-szturmowych, specjalnych i jednostkach kawalerii powietrznej;

3) niebieskim - w jednostkach obrony wybrzeża i Ośrodku Szkolenia na Potrzeby Sił Pokojowych;

4) szkarłatnym - w jednostkach Żandarmerii Wojskowej;

5) brązowym - w jednostkach obrony terytorialnej;

6) szarym - w Jednostce Wojskowej Nr 2305;

7) zielonym - w pozostałych jednostkach Wojsk Lądowych.

    3. Na czapkach rogatywkach żołnierze noszą otoki w kolorach:

1) granatowym - generałowie, jednostki wojsk zmechanizowanych i zmotoryzowanych, kompania reprezentacyjna Wojska Polskiego, jednostki zabezpieczenia materiałowego, szkoły i ośrodki szkolenia tych rodzajów wojsk i służb, żołnierze zawodowi korpusu sprawiedliwości i obsługi prawnej;

2) pomarańczowym - jednostki dziedziczące tradycje wojsk pancernych i samochodowych, jednostki rozpoznawcze, szkoły i ośrodki szkolenia tych rodzajów wojsk;

3) ciemnozielonym - jednostki wojsk rakietowych i artylerii, jednostki wojsk obrony przeciwlotniczej, szkoły i ośrodki szkolenia tych rodzajów wojsk;

4) czarnym - jednostki wojsk inżynieryjnych, jednostki wojsk obrony przeciwchemicznej, jednostki zabezpieczenia technicznego, jednostki służby kartograficznej i topogeodezyjnej, szkoły i ośrodki szkolenia tych rodzajów wojsk i służb;

5) chabrowym - jednostki dowodzenia, jednostki wojsk łączności, jednostki wojsk radiotechnicznych, jednostki wojsk rozpoznania i walki radioelektronicznej, szkoły i ośrodki szkolenia tych rodzajów wojsk i służb;

6) wiśniowym - lekarze wojskowi, jednostki służby zdrowia, szpitale i sanatoria wojskowe, szkoły i ośrodki szkolenia służby medycznej;

7) szkarłatnym - jednostki, szkoły i ośrodki szkolenia Żandarmerii Wojskowej;

8) fioletowym - kapelani wojskowi;

9) żółtym - sztab 1 Warszawskiej Dywizji Zmechanizowanej i 1 Brygada Pancerna.

    4. Czapki garnizonowe nosi się do ubioru wyjściowego i galowego:

1) koloru stalowego z czarnym otokiem - w Siłach Powietrznych;

2) koloru białego z czarnym otokiem - w Marynarce Wojennej.

    5. W Siłach Powietrznych do ubioru polowego nosi się furażerkę polową.

    § 14. Żołnierze noszą na nakryciach głowy znak orła wojskowego:

1) na czapkach wojskowych garnizonowych i rogatywkach:

a) w Wojskach Lądowych - znak orła Wojsk Lądowych tłoczony z blachy srebrzystej i oksydowany, o wysokości 55 mm,

b) w Siłach Powietrznych - znak orła lotnictwa wojskowego haftowany srebrzystym bajorkiem na podkładce barwy czarnej; korona, dziób i szpony haftowane złocistym bajorkiem, o wysokości 60 mm,

c) w Marynarce Wojennej - znak orła Marynarki Wojennej:

- oficerowie - haftowany srebrzystym bajorkiem na podkładce barwy czarnej, ujęty półwieńcem oficerskim z liści wawrzynu; korona, dziób, szpony, kotwica z liną kotwiczną oraz półwieńce haftowane złocistym bajorkiem, wnętrze tarczy jest barwy niebieskiej, o całkowitej wysokości 60 mm,

- podoficerowie i podchorążowie - haftowany srebrzystym bajorkiem na podkładce barwy czarnej, ujęty półwieńcem podoficerskim z liści wawrzynu; korona, dziób, szpony, kotwica z liną kotwiczną oraz półwieńce haftowane złocistym bajorkiem, wnętrze tarczy jest barwy niebieskiej, o całkowitej wysokości 60 mm,

- marynarze - tłoczony z blachy srebrzystej, z wewnętrznym niebieskim polem tarczy amazonek i nałożoną na tarczę złocistą kotwicą oplecioną złocistą liną kotwiczną, o wysokości 40 mm;

2) na czapkach futrzanych - wszyscy żołnierze - znak orła wykonany w metalu, odpowiadający danemu rodzajowi wojsk;

3) na beretach, furażerkach i innych nakryciach głowy - według uproszczonego wzoru, wykonane metodą haftu komputerowego (tłoczone z tworzywa lub z termonadruku) na tkaninie w barwie beretów, furażerek i innych nakryć głowy, odpowiadający danemu rodzajowi wojsk;

4) na hełmach:

a) Żandarmerii Wojskowej - znak orła Wojsk Lądowych, pod którym umieszcza się napis "ŻW" w kolorze czarnym na białym tle,

b) pododdziałów regulacji ruchu - znak orła danego rodzaju Sił Zbrojnych,

c) bojowych i ćwiczebnych - znaków orłów wojskowych nie umieszcza się;

5) na kapeluszach polowych oznak orłów wojskowych nie umieszcza się.

    § 15. 1. Orzeł generałów (admirałów) noszony na kołnierzu kurtek mundurowych, półfraków i kołnierzu płaszcza sukiennego jest haftowany srebrzystym bajorkiem (admirałów - bajorkiem złocistym). Korona, dziób i szpony haftowane są bajorkiem złocistym.

    2. Orzeł Marszałka Polski noszony na kołnierzu kurtek mundurów i kołnierzu płaszcza sukiennego jest haftowany srebrzystym bajorkiem. Korona, dziób, szpony i głowice buław haftowane są bajorkiem złocistym.

    3. W Wojskach Lądowych i Siłach Powietrznych na guzikach kurtek mundurów wyjściowych, galowych i wieczorowych, płaszczy sukiennych i letnich oraz czapek garnizonowych lub rogatywek umieszcza się znak orła odpowiadający danemu rodzajowi wojsk.

    4. W Marynarce Wojennej na guzikach kurtek mundurów wyjściowych, galowych i wieczorowych, płaszczy sukiennych i letnich, półpłaszczy marynarskich oraz bluz wyjściowych i ćwiczebnych marynarskich umieszcza się znak kotwicy na tle krzyża kawalerskiego.

    5. Wzory nakryć głowy z rozmieszczeniem orłów i oznak stopni wojskowych, o których mowa w ust. 1, określa załącznik nr 17 do rozporządzenia (rys. 1-28).

Rozdział 3

Szczegółowe zasady i okoliczności noszenia umundurowania

    § 16. 1. Ubiory wojskowe nosi się według ustalonych zestawów ubiorczych w zależności od pory roku; rozróżnia się okres letni trwający od dnia 1 maja do dnia 30 września i okres zimowy od dnia 1 października do dnia 30 kwietnia; miesiące marzec, kwiecień, październik i listopad stanowią okres przejściowy.

    2. W okresie przejściowym dopuszcza się noszenie ubiorów letnich.

    3. W okresie zimowym dopuszcza się noszenie koszulo-bluz i wiatrówek w pomieszczeniach i obiektach zamkniętych.

    § 17. W zależności od warunków atmosferycznych ubiór ustala:

1) w przypadku wystąpień zbiorowych - organizator przedsięwzięcia;

2) w przypadku wystąpień indywidualnych - żołnierz.

    § 18. Zezwala się żołnierzom na noszenie:

1) okularów przeciwsłonecznych przy wystąpieniach indywidualnych w dni słoneczne;

2) oznaki żałoby w formie taśmy w kolorze czarnym o szerokości 10 mm zamocowanej na szpicu lewej klapy kurtki munduru, bluzy olimpijki, wiatrówki, płaszcza sukiennego i letniego;

3) toreb i teczek w kolorze czarnym.

    § 19. Kandydaci na żołnierzy zawodowych podczas indywidualnych wystąpień mogą nosić torbę polową, zasobnik żołnierski, a także inne przedmioty estetycznie opakowane; marynarze - również worek na wyposażenie.

    § 20. Dowódca lub komendant garnizonu:

1) sprawuje nadzór nad przestrzeganiem przez żołnierzy przepisów ubiorczych na terenie garnizonu;

2) ustala rodzaj zestawu ubiorczego dla żołnierzy, oddziałów i pododdziałów, jeżeli zachodzi konieczność zachowania jednolitości ubioru;

3) ustala rodzaj zestawu dla żołnierzy wojskowych organów porządkowych wchodzących w skład służby garnizonowej.

    § 21. Dowódca, szef, komendant, dyrektor jednostki wojskowej lub instytucji ustala ubiór żołnierzy jednostki wojskowej na określoną okoliczność według odpowiednich zestawów ubiorczych oraz ponosi odpowiedzialność za przestrzeganie przepisów i dyscypliny ubiorczej w jednostce wojskowej lub instytucji.

    § 22. 1. Okoliczności noszenia przez żołnierzy poszczególnych rodzajów ubiorów w kraju i za granicą w kontaktach z przedstawicielami innych armii określają dowódcy rodzajów Sił Zbrojnych, zgodnie z przyjętymi zwyczajami.

    2. Zasady noszenia umundurowania przez żołnierzy pełniących służbę poza granicami kraju w kontyngentach wojskowych określa § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 maja 2004 r. w sprawie pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa (Dz. U. Nr 140, poz. 1479).

    § 23. Starszy oficer na redzie ustala ubiór załóg i służby wachtowej okrętów na redzie, na określoną okoliczność.

    § 24. Służba dyżurna pełniona jest:

1) w komórkach organizacyjnych Ministerstwa Obrony Narodowej, w tym Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, dowództwach rodzajów Sił Zbrojnych i sztabach od szczebla związku taktycznego, uczelniach wojskowych, szpitalach, wojewódzkich sztabach wojskowych, wojskowych komendach uzupełnień, etatowych komendach garnizonu - w ubiorze wyjściowym, którego skład zależny jest od pory roku;

2) w jednostkach wojskowych do szczebla oddziału włącznie, ośrodkach szkolenia (równorzędnych) - w ubiorze polowym lub ćwiczebnym, którego skład zależny jest od pory roku.

    § 25. Ubiór galowy noszony jest podczas:

1) uroczystości państwowych i wojskowych;

2) wręczania aktów mianowań na kolejne stopnie wojskowe oraz dekoracji żołnierzy orderami i odznaczeniami;

3) uroczystości wręczania sztandarów, orderów i odznaczeń jednostkom wojskowym, zaprzysiężenia i ślubowania żołnierzy, rozpoczęcia roku szkolnego, immatrykulacji oraz promocji w szkołach wojskowych;

4) uroczystości przy Grobie Nieznanego Żołnierza i innych miejscach pamięci narodowej;

5) świąt rodzajów Sił Zbrojnych i świąt jednostek wojskowych;

6) uroczystych spotkań służbowych;

7) innych uroczystości, wystąpień indywidualnych, z wyjątkiem wystąpień, dla których przewidziany jest ubiór wyjściowy.

    § 26. 1. Ubiór wyjściowy z kurtką munduru noszony jest podczas:

1) uroczystych wystąpień indywidualnych i zbiorowych;

2) wykonywania zadań służbowych na terenie garnizonu i wyjazdów służbowych, jeżeli z ich charakteru nie wynika konieczność występowania w innym ubiorze.

    2. W przypadkach niewymienionych w ust. 1 można nosić: bluzę olimpijkę, koszulo-bluzę, sweter oficerski lub wiatrówkę.

    § 27. Ubiór służbowy noszą żołnierze:

1) w stopniach wojskowych generałów - w czasie wystąpień o charakterze reprezentacyjnym;

2) komendy dowództwa garnizonu miasta stołecznego Warszawy - w czasie wystąpień o charakterze reprezentacyjnym;

3) etatowych kompanii reprezentacyjnych, pocztów sztandarowych i flagowych oraz orkiestr wojskowych okręgów wojskowych i rodzajów Sił Zbrojnych w czasie uroczystości;

4) kompanii honorowych, pocztów sztandarowych i flagowych związku taktycznego i uczelni wojskowych w Marynarce Wojennej.

    § 28. Ubiór polowy lub ćwiczebny noszony jest podczas:

1) zajęć na terenie garnizonu, w szczególności: w koszarach, na okręcie, placu ćwiczeń, strzelnicy, jeżeli z ich charakteru nie wynika konieczność występowania w innych ubiorach;

2) alarmu, szkolenia poligonowego i ćwiczeń w terenie;

3) podróży służbowej, gdy obowiązuje wykonywanie zadań w ubiorze polowym lub ćwiczebnym.

    § 29. Ubiór specjalny nosi się w czasie wykonywania obowiązków służbowych z użyciem sprzętu wojskowego lub prac wymagających specjalistycznego wyposażenia ochronnego.

    § 30. Ubiór roboczy nosi się podczas:

1) obsługi uzbrojenia i sprzętu technicznego;

2) wykonywania prac gospodarczych;

3) innych prac określonych przez przełożonego.

    § 31. Ubiór wieczorowy mogą nosić oficerowie podczas indywidualnych wystąpień w czasie przyjęć okolicznościowych, jeżeli zgodnie z ogólnie przyjętymi zasadami z ich charakteru wynika konieczność występowania w takim ubiorze.

Rozdział 4

Sposób noszenia umundurowania

    § 32. 1. Czapkę garnizonową, z wyjątkiem Marynarki Wojennej, i rogatywkę nosi się lekko przechyloną w kierunku prawego ucha. W Marynarce Wojennej czapkę garnizonową (kapelusz) oficera (chorążego i podoficera), czapkę garnizonową marynarską, nakłada się prosto na całej szerokości czoła, przy czym dolna krawędź powinna znajdować się na wysokości 30 mm nad linią brwi. W czasie wietrznej pogody czapkę garnizonową marynarską zabezpiecza się przed zerwaniem z głowy przez założenie pod brodę gumki podtrzymującej. Rozmiar czapki powinien odpowiadać obwodowi głowy. Czapkę garnizonową i rogatywkę nosi się razem z otokiem, przy czym:

1) do szczebla oddziału wszyscy żołnierze zawodowi noszą barwę otoku określoną w § 13 ust. 3 i 4, przyporządkowaną jednostce, w której pełnią służbę, z wyjątkiem pododdziałów czołgów, lekarzy wojskowych i kapelanów;

2) żołnierze zawodowi pełniący służbę w komórkach organizacyjnych Ministerstwa Obrony Narodowej oraz sztabach okręgów wojskowych i związków taktycznych, komendach garnizonów, ośrodkach szkolenia poligonowego i jednostkach niewymienionych w pkt 1 zachowują barwę otoków jednostek, rodzajów wojsk i służb zgodnie z posiadaną specjalnością wojskową;

3) w uczelniach wojskowych:

a) wykładowcy noszą otok o barwie odpowiadającej specjalności wojskowej lub rodzajowi wojsk, w którym pełnili służbę przed wyznaczeniem na stanowiska w uczelniach wojskowych,

b) słuchacze zachowują barwę otoków jednostek wojskowych lub rodzajów wojsk i służb, z których się wywodzą;

4) żołnierze Marynarki Wojennej noszą czapki garnizonowe i kapelusze - w kolorze białym.

    2. Czapkę futrzaną:

1) nosi się nałożoną prosto (symetrycznie) na głowę w ten sposób, aby dolna krawędź czapki znajdowała się na wysokości około 30 mm nad linią brwi;

2) przy dokuczliwym wietrze lub silnym mrozie można nosić czapkę futrzaną z opuszczonymi klapami związanymi pod brodą albo z klapami związanymi z tyłu głowy.

    3. Furażerkę:

1) nosi się lekko przechyloną w kierunku prawego ucha. Przy wystąpieniach bez nakrycia głowy furażerkę nosi się pod lewym naramiennikiem, godłem skierowanym do przodu;

2) w Siłach Powietrznych furażerkę wojsk lotniczych nosi się do ubioru wyjściowego, a w lotnictwie Wojsk Lądowych i Marynarki Wojennej furażerkę nosi się do ubioru wyjściowego oraz do kombinezonu pilota;

3) furażerkę polową nosi się tylko w Siłach Powietrznych do ubioru polowego i kombinezonu pilota.

    4. Beret, z wyjątkiem Marynarki Wojennej, nosi się lekko przechylony na prawe ucho. Prawą krawędź beretu opuszcza się w dół nieco ku tyłowi tak, aby przysłaniał ucho. Przy wystąpieniach bez nakrycia głowy beret nosi się pod lewym naramiennikiem, godłem skierowanym do przodu. Beret marynarski nosi się lekko przechylony na prawe ucho. Dolna jego krawędź powinna znajdować się na wysokości około 40 mm nad lewą brwią oraz około 20 mm nad prawą brwią. Prawą krawędź denka opuszcza się w dół nieco ku tyłowi tak, by nie przysłaniała ucha. Kolor beretu określa § 13 ust. 2, przy czym:

1) żołnierze zawodowi pełniący służbę w komórkach organizacyjnych Ministerstwa Obrony Narodowej oraz sztabach okręgów wojskowych i związków taktycznych, komendach garnizonów, ośrodkach szkolenia poligonowego i pozostałych jednostkach wojskowych zachowują barwę beretów jednostek lub rodzajów wojsk, zgodnie z podziałem zawartym w § 13 ust. 2;

2) słuchacze uczelni wojskowych noszą kolor beretu zgodnie z kierunkiem kształcenia, z uwzględnieniem § 13 ust. 2.

    5. Kapelusz podhalański (huculski):

1) nosi się nałożony prosto (symetrycznie) na głowę, przy czym dolna krawędź ronda powinna znajdować się na wysokości linii brwi. W czasie wystąpień o charakterze służbowym pasek kapelusza zakłada się pod brodę;

2) nosi się wraz z peleryną podhalańską (huculską) podczas wystąpień reprezentacyjnych.

    6. Płaszcz sukienny i płaszcz letni oficerski nosi się tak, aby odległość od podłoża do dolnej krawędzi płaszcza wynosiła (w zależności od wzrostu) 420-520 mm. Rękawy płaszcza powinny zakrywać rękawy kurtki, jednak nie powinny być dłuższe niż do nasady kciuka przy opuszczonej ręce.

    7. Półpłaszcz marynarski nosi się tak, aby odległość jego dolnej krawędzi, w zależności od wzrostu, wynosiła około 150-200 mm powyżej kolan.

    8. Pelerynę:

1) podhalańską (huculską) nosi się jednocześnie z kapeluszem podhalańskim (huculskim) lub czapką rogatywką. Pelerynę spina się pod kołnierzem paskiem (plecionką) opadającym do tyłu przez lewe ramię. Pelerynę nosi się na lewym barku w ten sposób, by jej prawa krawędź pokrywała się z linią guzików kurtki. Tylna część peleryny powinna sięgać około 300 mm od podłoża;

2) oficerską nosi się w czasie opadów atmosferycznych do wszystkich ubiorów (kapelani również do sutanny) - w ciągu całego roku. Odległość od podłoża do dolnej krawędzi peleryny powinna wynosić około 250-300 mm. Zezwala się na noszenie peleryny na lewym przedramieniu, złożoną prawą stroną na zewnątrz lub w specjalnym pokrowcu na pelerynę;

3) pelerynę-namiot mogą nosić kandydaci na żołnierzy zawodowych do wszystkich ubiorów w czasie opadów atmosferycznych.

    9. Kurtkę munduru wyjściowego dopasowuje się tak, aby krawędź rękawa sięgała nasady kciuka dłoni przy opuszczonej ręce.

    10. Bluzę olimpijkę nosi się z koszulą i krawatem. Długość bluzy powinna być taka, aby sięgała dolną krawędzią 80-100 mm poniżej górnej krawędzi pasa spodni, a krawędź mankietu rękawa do nasady dłoni.

    11. Wiatrówkę nosi się bez koszuli i krawata. Długość wiatrówki powinna być taka, aby sięgała dolną krawędzią 60-80 mm poniżej górnej krawędzi pasa spodni, a krawędź mankietu rękawa do nasady dłoni.

    12. Mundur wyjściowy marynarski:

1) nosi się wraz z kołnierzem i krawatem marynarskim;

2) bluzę marynarską nosi się na wierzchu spodni tak, aby zakrywała połowę długości bocznych kieszeni spodni;

3) szerokość nogawek u dołu spodni marynarskich powinna wynosić 270-300 mm.

    13. Kurtkę:

1) polową nosi się w składzie ubioru polowego. W okresie zimowym nosi się ją z szalokominiarką i rękawicami (rękawiczkami), z rozpiętym górnym guzikiem. W razie potrzeby (dokuczliwy wiatr, niska temperatura) kurtkę można zapinać na górny guzik (haftkę) w wystąpieniach zbiorowych z zachowaniem jednolitości. W okresie letnim i przejściowym kurtkę polową można nosić bez szalokominiarki i rękawic. W sprzyjających warunkach atmosferycznych, szczególnie w okresie letnim, kurtkę polową można użytkować bez podpinki;

2) nieprzemakalną ŻW nosi się do ubiorów patrolowych i konwojowych żołnierzy Żandarmerii Wojskowej. W zależności od warunków atmosferycznych można nosić kurtkę z podpinką lub bez podpinki, a także zakładać kaptur na głowę. W uzasadnionych przypadkach dopuszcza się noszenie zamiast kurtki nieprzemakalnej ŻW - kurtki polowej.

    14. Bluzę polową dopasowuje się tak, aby krawędź rękawa bluzy sięgała nasady dłoni. W zależności od warunków atmosferycznych i temperatury otoczenia bluzę polową można nosić zapiętą pod szyją lub z podwiniętymi rękawami.

    15. Spodnie polowe powinny układać się luźno i lekko opadać na górną krawędź cholewki trzewików.

    16. Spodnie długie wyjściowe marynarskie i ćwiczebne powinny sięgać z tyłu krawędzią nogawek do górnej krawędzi obcasa.

    17. Koszulę galową nosi się z mankietami zapinanymi na spinki do mankietów, a wyjściową z mankietami zapiętymi na guziki lub spinki do mankietów.

    18. Koszulo-bluzy nosi się:

1) koszulo-bluzę oficerską z krótkimi rękawami nosi się z krawatem lub bez krawata z rozpiętym jednym lub dwoma guzikami od góry (z zachowaniem estetycznego wyglądu sylwetki); dopuszcza się możliwość użytkowania koszulo-bluzy z kurtką munduru, bluzą olimpijką i swetrem oficerskim; naramienniki do koszulo-bluzy koloru stalowego i khaki są koloru spodni; dopuszcza się również naramienniki w kolorze koszuli; w Marynarce Wojennej naramienniki (w kolorze czarnym) są dopinane; dopuszcza się stosowanie naramienników o zmniejszonym wymiarze 125 x 52 mm - z oznakami stopni haftowanymi haftem komputerowym o szerokości pasków odpowiednio 12, 6 i 3 mm oraz wężyka admiralskiego o szerokości 18 mm i wysokości 25 mm;

2) koszulo-bluzę polową z krótkimi rękawami nosi się ze spodniami polowymi i pasem żołnierskim; dopuszcza się możliwość noszenia przez żołnierzy zawodowych koszulo-bluzy polowej pod mundur polowy oraz ze swetrem oficerskim z wyłożonym kołnierzem; oznaki stopni wojskowych w formie pochewek nakładane są na naramienniki koszulo-bluzy; w Marynarce Wojennej naramienniki są dopinane;

3) koszulę ćwiczebną nosi się ze spodniami ćwiczebnymi i z paskiem do spodni z klamrą z napisem "MW"; dopuszcza się noszenie koszuli ćwiczebnej pod mundur ćwiczebny oraz ze swetrem oficerskim - z wyłożonym kołnierzem;

4) koszulo-bluzę oficerską z długimi rękawami nosi się z mankietami zapiętymi na guziki lub spinki do mankietów, krawatem i naramiennikami, analogicznie jak do koszulo-bluzy oficerskiej z krótkimi rękawami; dopuszcza się możliwość użytkowania koszulo-bluzy koloru stalowego i khaki z mundurem wyjściowym, bluzą olimpijką i swetrem oficerskim oraz użytkowania bez krawata.

    19. Krawat marynarski nosi się łącznie z kołnierzem marynarskim i przywiązuje się do bluzy przy zakończeniu dekoltu sznurkiem o średnicy 3 mm w kolorze czarnym. Końcówka krawata i sznurków wystających poniżej wiązania powinna wynosić 80 mm.

    20. Apaszkę mogą nosić pododdziały honorowe do ubioru polowego użytkowanego jako ubiór wyjściowy w ustalonej dla danego pododdziału barwie beretu.

    21. Szalokominiarka może być noszona jako:

1) szalik pod kurtkę polową, kurtkę zimową nieprzemakalną i do półpłaszcza marynarskiego;

2) ocieplenie pod hełm - wyciąga się wówczas jeden jej koniec do połowy długości, a następnie nakłada na głowę, naciągając na kark i szyję tak, aby część twarzy i oczy były odsłonięte;

3) golf.

    22. Pas żołnierski nosi się:

1) do spodni polowych z koszulo-bluzą polową;

2) w zestawie ubioru używanego podczas pełnienia służb dyżurnych;

3) w przypadku konieczności noszenia kabury z bronią i oporządzenia;

4) do munduru ćwiczebnego marynarki wojennej - wyłącznie przy występowaniu z bronią.

    23. Przy występowaniu w koszulo-bluzie oficerskiej żołnierze zawodowi noszą do spodni pasek skórzany oficerski, w Marynarce Wojennej z klamrą z napisem "MW".

    24. Torbę polową nosi się przewieszoną przez prawe ramię. Górna krawędź torby powinna znajdować się na wysokości dolnej krawędzi pasa. W razie jednoczesnego noszenia torby polowej i maski przeciwgazowej, torbę polową nosi się przewieszoną przez lewe ramię, a maskę przez prawe ramię.

    25. Sznury galowe występują w czterech wzorach: generała (admirała), oficera, podoficera i szeregowego. Nosi się je na prawym ramieniu, przypinając je pod naramiennikiem, (w Marynarce Wojennej przy pomocy zapinki) - przy wszyciu rękawa. Pętelkę sznura zapina się na pierwszym górnym guziku zapięcia munduru (pod spodem), a w Marynarce Wojennej - pod klapą, na wysokości pierwszego rzędu guzików tak, aby zwisający na końcu warkocza metalowy wisiorek znajdował się na środku między rzędami guzików. Warkocze sznurów galowych generała przeprowadza się następująco: dłuższy warkocz pod rękawem i zapina na pierwszy guzik, drugi warkocz ułożony na piersi zapina się na drugi od góry guzik munduru. Sznur galowy admirała zakłada się jak u generała, z tym że jego końcówki zapięte są w jednym miejscu (jak u oficera marynarki wojennej). Pętle sznurów galowych oficerskich i generała zakłada się pod prawy rękaw kurtki munduru.

    26. Ubranie robocze:

1) nosi się bez pasa, nogawki zaś spodni opuszcza się na cholewki trzewików; w zależności od rodzaju wykonywanej pracy oraz warunków atmosferycznych można zdjąć bluzę lub podwinąć rękawy;

2) zabrania się użytkowania mundurów polowych pod ubraniem roboczym.

    27. Ubiór czołgisty nosi się bez pasa, z oznakami stopni. Nogawki spodni opuszcza się na cholewki trzewików.

    28. Buty:

1) filcowo-gumowe:

a) nosi się do ubiorów polowych, specjalnych i roboczych przy temperaturach ujemnych,

b) mogą nosić wartownicy na posterunkach zewnętrznych oraz żołnierze, którym przysługują one z tytułu wykonywanych prac (pełnionych funkcji). Ponadto mogą je nosić wszyscy żołnierze na ćwiczeniach w polu w czasie mrozów;

2) gumowe nosi się do ubiorów specjalnych i roboczych, w szczególnych przypadkach również do ubioru polowego, w określonych warunkach terenowych i atmosferycznych.

    29. Kombinezon pilota, w zależności od warunków atmosferycznych, użytkuje się z ocieplaczem lub bez niego, zakładając go bezpośrednio na bieliznę pilota.

    30. Kurtkę nieprzemakalną:

1) kurtkę wyjściową nieprzemakalną nosi się w składzie ubiorów wyjściowych z kapturem schowanym pod kołnierzem; w zależności od warunków atmosferycznych można zakładać na głowę kaptur; w okresie przejściowym w sprzyjających warunkach atmosferycznych można nosić kurtkę bez podpinki, szalika i rękawiczek. Niedopuszczalne jest noszenie kaptura rozpiętego na plecach w czasie sprzyjających warunków atmosferycznych (bez opadów);

2) kurtkę zimową nieprzemakalną nosi się w składzie ubiorów ćwiczebnych (specjalnych) Marynarki Wojennej oraz Sił Powietrznych; w zależności od warunków atmosferycznych można nosić kurtkę z podpinką lub bez, a także zakładać na głowę kaptur; w sprzyjających warunkach atmosferycznych w okresie przejściowym można nosić kurtkę bez podpinki, szalokominiarki i rękawic.

    31. Spodnie zimowe nieprzemakalne - nosi się w ten sposób, że nogawki opuszcza się na cholewki obuwia.

    32. Sweter oficerski nosi się przez cały rok do:

1) ubioru wyjściowego z wyłożonym kołnierzem koszuli;

2) ubioru polowego:

a) zamiast lub z bluzą polową (w Marynarce Wojennej również do ubioru ćwiczebnego),

b) z koszulo-bluzą polową z wyłożonym kołnierzem.

    33. Skarpetki w Wojskach Lądowych, Siłach Powietrznych i Marynarce Wojennej nosi się koloru czarnego.

    34. Kurtkę ubrania ochronnego:

1) można nosić w składzie ubioru polowego, zamiast kurtki polowej;

2) ocieplacz pod kurtkę ubrania ochronnego można użytkować samodzielnie bez kurtki, z oznaką przynależności państwowej, o której mowa w § 38 ust. 1 pkt 2, i oznakami stopni wojskowych.

Rozdział 5

Sposób noszenia oznak wojskowych

    § 33. Na mundurach wojskowych nosi się oznaki wojskowe:

1) stopni wojskowych;

2) korpusów osobowych;

3) specjalistów wojskowych;

4) szkolne;

5) przynależności państwowej;

6) rozpoznawcze;

7) identyfikacyjne.

    § 34. 1. Oznaki stopni wojskowych nosi się na:

1) nakryciach głowy - z wyjątkiem czapek futrzanych (w Marynarce Wojennej również: czapek garnizonowych podoficerskich i marynarskich, czapek ćwiczebnych i czapek zimowych z dzianiny oraz beretów marynarskich), kapeluszy polowych, beretów noszonych w składzie ubiorów polowych, roboczych i specjalnych dla żołnierzy wojsk lądowych, czapek do ubioru technika lotniczego oraz hełmofonów i hełmów, z tym że:

a) na beretach generałów i żołnierzy zawodowych jednostek desantowo-szturmowych, kawalerii powietrznej, specjalnych i obrony wybrzeża oraz Jednostki Wojskowej Nr 2305 (do ubioru galowego i wyjściowego) - wykonane metodą haftu komputerowego, dla pozostałych żołnierzy techniką termonadruku; dopuszcza się haft komputerowy,

b) na otokach czapek garnizonowych i rogatywek generałów, oficerów i chorążych - haftowane bajorkiem, z wyjątkiem Marynarki Wojennej,

c) na pasku skórzanym czapek garnizonowych admirałów, oficerów i chorążych Marynarki Wojennej - haftowane bajorkiem,

d) na furażerkach - wykonane haftem komputerowym;

2) pozostałych ubiorach:

a) w Wojskach Lądowych i Siłach Powietrznych:

- na naramiennikach do płaszczy sukiennych i płaszczy letnich, kurtek mundurów, bluz olimpijek, wiatrówek, koszulo-bluz z krótkimi i długimi rękawami, bluz i kurtek polowych, koszulo-bluz polowych, kombinezonów czołgisty, swetrach,

- na wysokości lewej piersi kurtki zimowej nieprzemakalnej, kurtki wyjściowej nieprzemakalnej, kombinezonu pilota, bluzy technika lotniczego, kurtki ubrania ochronnego,

b) w Marynarce Wojennej:

- na naramiennikach płaszczy sukiennych i płaszczy letnich, bluz olimpijek, wiatrówek, koszulo-bluz z krótkimi i długimi rękawami, bluz i kurtek polowych, koszulo-bluz polowych, kombinezonów czołgisty,

- na wysokości lewej piersi kurtki zimowej nieprzemakalnej, kurtki wyjściowej, kurtki wiatrówki, kurtki skórzanej pilota, bluzy ćwiczebnej oficerskiej, koszuli ćwiczebnej, swetra oficerskiego i bluzy ubrania technika lotniczego,

- na lewych rękawach bluz wyjściowych, półpłaszczy marynarskich, kurtek mundurów,

- na obu rękawach kurtek mundurowych.

    2. Oznaki stopni wojskowych w Wojskach Lądowych oraz Siłach Powietrznych w składzie ubiorów galowych, wyjściowych służbowych oraz specjalnych w Siłach Powietrznych są barwy matowosrebrzystej, w składzie ubiorów polowych i specjalnych - w kolorze czarnym, w umundurowaniu polowym w kamuflażu pustynnym - barwy piaskowej, a w Marynarce Wojennej - barwy złocistej.

    3. W Wojskach Lądowych oraz Siłach Powietrznych oznaki stopni wojskowych noszą:

1) starsi szeregowi i podoficerowie:

a) na taśmie otokowej czapki garnizonowej lub rogatywki - umieszczone w linii równoległej do krawędzi taśmy, wykonane z taśmy dystynkcyjnej.

b) na beretach, furażerkach i kapeluszach umieszczone pod kątem 45 0 w stosunku do dolnej krawędzi beretu (furażerki) oraz w stosunku do zagięcia ronda kapelusza - wykonane metodą haftu komputerowego,

c) na naramiennikach płaszczy i kurtek mundurowych, bluz olimpijek i wiatrówek - wykonane z jednolitej taśmy o szerokości 5 mm,

d) na naramiennikach koszulo-bluz z tkaniny koszulowej i swetrów oficerskich - wykonane metodą haftu komputerowego,

e) na lewej piersi kurtki wyjściowej nieprzemakalnej, kurtki zimowej nieprzemakalnej - oznakę stopnia wojskowego wykonaną metodą haftu komputerowego barwy matowosrebrnej, na podkładce sukiennej koloru czarnego umieszczonej na rzepie,

f) chorążowie na naramiennikach płaszczy, kurtek mundurowych, bluz olimpijek i wiatrówek - naramienniki obszyte wokół, z wyjątkiem miejsca wszycia rękawa, jednolitą taśmą szerokości 5 mm, bez kolorowych brzegów, a gwiazdki umieszczone wzdłuż linii prostej biegnącej przez środek naramiennika, wykonane bajorkiem;

2) oficerowie i generałowie:

a) na taśmie otokowej czapki garnizonowej lub rogatywki oraz na kapeluszach - wykonane bajorkiem,

b) na daszku czapek garnizonowych u oficerów młodszych jeden galon szerokości 6 mm naszyty w odległości 6 mm od krawędzi daszka na całej długości jego tuku, u generałów i oficerów starszych dwa galony szerokości 6 mm naszyte obok siebie w odstępie 2 mm; pierwszy galon naszywa się w sposób określony jak u oficerów młodszych,

c) na beretach i furażerkach - wykonane metodą haftu komputerowego,

d) na naramiennikach kurtek mundurów i płaszczy oraz bluz olimpijek i wiatrówek - wykonane bajorkiem,

e) na naramiennikach koszulo-bluz z tkaniny koszulowej i swetrów oficerskich - wykonane bajorkiem lub metodą haftu komputerowego,

f) na lewej piersi kurtki wyjściowej nieprzemakalnej lub kurtki zimowej nieprzemakalnej, oznakę stopnia wojskowego - wykonaną metodą haftu komputerowego barwy matowosrebrzystej, na podkładce sukiennej koloru czarnego, umieszczonej na rzepie;

3) Marszałek Polski nosi oznaki stopni wojskowych według zasad określonych dla generałów, z tym że zamiast gwiazdek umieszcza się dwie buławy koloru srebrnego z głowicami koloru złotego złożone w kształcie liter "X"; wężyk na naramienniku ma wysokość 40 mm.

    4. W Marynarce Wojennej oznaki stopni wojskowych noszą:

1) starsi marynarze i podoficerowie:

a) na lewym przodzie:

- na podkładkach kurtek wyjściowych nieprzemakalnych, kurtek wiatrówek (umieszczone centralnie na środku podkładki), swetrów oficerskich (umieszczone krawędzią na wysokości górnej krawędzi podkładki) - haftowane haftem komputerowym, oraz kurtek zimowych nieprzemakalnych i kombinezonów pilota (umieszczone centralnie na środku podkładki) - tłoczone z tworzywa sztucznego,

- bezpośrednio na bluzach i koszulach ćwiczebnych, bluzach ubrania technika lotniczego nad górną kieszenią symetrycznie do jej krawędzi bocznych - tłoczone z tworzywa sztucznego,

b) na lewym rękawie bluzy wyjściowej, bluzy wyjściowej letniej i półpłaszcza marynarskiego - tłoczone z tworzywa na podkładce sukiennej,

c) na rękawach kurtek mundurowych wyjściowych zimowych i letnich:

- żołnierze do stopnia starszego bosmanmata na lewym rękawie - z taśmy dystynkcyjnej naszytej na podkładce sukiennej,

- żołnierze od stopnia bosmana wzwyż na obu rękawach - z taśmy dystynkcyjnej naszytej na podkładce sukiennej,

d) na pasku skórzanym czapek garnizonowych (kapeluszy) - tylko chorążowie; w zależności od stopnia: gwiazdka umieszczona jest w krokiewce i haftowana bajorkiem,

e) na naramiennikach:

- płaszczy sukiennych i letnich, bluz olimpijek, wiatrówek, koszulo-bluz - z taśmy dystynkcyjnej naszytej na całej szerokości naramienników,

- bluz i kurtek polowych, koszulo-bluz polowych, kombinezonów czołgisty - tłoczone z tworzywa sztucznego na całej szerokości naramienników;

2) oficerowie młodsi:

a) na daszku czapek garnizonowych i przodzie rondka kapelusza, jeden galon szerokości 6 mm naszyty na podkładkę koloru czarnego w odległości 6 mm od krawędzi daszka (rondka) na całej długości jego tuku,

b) na pasku skórzanym czapek garnizonowych i kapeluszy; w zależności od stopnia gwiazdki haftowane bajorkiem,

c) na lewym przodzie:

- kurtek wyjściowych nieprzemakalnych, kurtek wiatrówek (umieszczone centralnie na środku przyszytej podkładki), swetrów oficerskich (umieszczone krawędzią na wysokości górnej krawędzi przyszytej podkładki) - wykonane haftem komputerowym, oraz kurtek zimowych nieprzemakalnych i kombinezonów pilota (umieszczone centralnie na środku przyszytej podkładki) - tłoczone z tworzywa sztucznego,

- bezpośrednio na bluzach i koszulach ćwiczebnych, bluzach ubrania technika lotniczego - nad górną kieszenią, symetrycznie do jej krawędzi bocznych, tłoczone z tworzywa sztucznego,

d) na rękawach kurtek mundurowych zimowych i letnich - z taśmy dystynkcyjnej Marynarki Wojennej naszytej na podkładce sukiennej,

e) na naramiennikach:

- płaszczy sukiennych i letnich, bluz olimpijek, wiatrówek, koszulo-bluz - z taśmy dystynkcyjnej naszytej na całej szerokości naramienników,

- bluz i kurtek polowych, koszulo-bluz polowych, kombinezonów czołgisty - tłoczone z tworzywa sztucznego na całej szerokości naramienników;

3) oficerowie starsi:

a) na daszku czapek garnizonowych i przodzie rondka kapelusza dwa galony szerokości 6 mm naszyte obok siebie w odstępie 2 mm na podkładkę koloru czarnego; pierwszy galon naszywa się w sposób określony w pkt 2 lit. a,

b) na pasku skórzanym czapek garnizonowych (kapelusza); w zależności od stopnia gwiazdki haftowane bajorkiem,

c) na lewym przodzie:

- kurtek wyjściowych nieprzemakalnych i kurtek wiatrówek (umieszczone centralnie na środku przyszytej podkładki), swetrów oficerskich (umieszczone krawędzią na wysokości górnej przyszytej podkładki) - wykonane haftem komputerowym, oraz kurtek zimowych nieprzemakalnych i kombinezonów pilota (umieszczone centralnie na środku przyszytej podkładki) - tłoczone z tworzywa sztucznego,

- bezpośrednio na bluzach i koszulach ćwiczebnych, bluzach ubrania technika lotniczego nad górną kieszenią symetrycznie do jej krawędzi bocznych - tłoczone z tworzywa sztucznego,

d) na rękawach kurtek mundurowych zimowych i letnich - z taśmy dystynkcyjnej naszytej na podkładce sukiennej,

e) na naramiennikach:

- płaszczy sukiennych i letnich, bluz olimpijek, wiatrówek, koszulo-bluz - z taśmy dystynkcyjnej naszytej na całej szerokości naramienników,

- bluz i kurtek polowych, koszulo-bluz polowych, kombinezonów czołgisty - tłoczone z tworzywa sztucznego na całej szerokości naramienników;

4) admirałowie:

a) na daszku czapek garnizonowych - wężyk admiralski szerokości 25 mm (stopniowo zwężający się w kierunku obu końców daszka do szerokości 10 mm) i wysokości 18 mm (na całej długości łuku), haftowany bajorkiem, na podkładce koloru czarnego w odległości 5 mm od krawędzi daszka na całej długości jego tuku,

b) na pasku skórzanym czapek garnizonowych (kapelusza); w zależności od stopnia gwiazdki haftowane bajorkiem,

c) na lewym przodzie:

- kurtek wyjściowych nieprzemakalnych i kurtek wiatrówek (umieszczone centralnie na środku przyszytej podkładki), swetrów oficerskich (umieszczone krawędzią na wysokości górnej krawędzi przyszytej podkładki) oraz kurtek zimowych nieprzemakalnych i kombinezonów pilota (umieszczone centralnie na środku przyszytej podkładki) - haftowane haftem komputerowym,

- bezpośrednio na bluzach i koszulach ćwiczebnych, bluzach ubrania technika lotniczego nad górną kieszenią symetrycznie do jej krawędzi bocznych, haftowane haftem komputerowym

wężyk admiralski o szerokości 18 mm i wysokości 25 mm,

d) na rękawach kurtek mundurowych zimowych i letnich - haftowane bajorkiem na podkładce sukiennej - wężyk admiralski o szerokości 30 mm i wysokości 35 mm,

e) na naramiennikach do płaszczy sukiennych i letnich, bluz olimpijek, wiatrówek, koszulo-bluz, bluz i kurtek polowych, koszulo-bluz polowych - wężyk admiralski o szerokości 18 mm i wysokości 25 mm - haftowane bajorkiem;

5) dopuszcza się stosowanie do koszulo-bluz naramienników o zmniejszonym wymiarze 125 x 52 mm - oznaki stopni haftowane haftem komputerowym o szerokości pasków odpowiednio 12,6 i 3 mm oraz wężyka admiralskiego o szerokości 18 mm i wysokości 25 mm.

    5. Wzory oznak stopni wojskowych określają załączniki nr 17 i 18 do rozporządzenia (odpowiednio rys. 1-28 i 1-42).

    § 35. 1. Oznaki korpusów osobowych noszą żołnierze Wojsk Lądowych oraz Sił Powietrznych na:

1) kołnierzach kurtek mundurów, z wyjątkiem mundurów polowych;

2) kołnierzach płaszczy sukiennych.

   2. Oznaki korpusów osobowych noszą:

1) żołnierze zawodowi - w zależności od korpusu osobowego, do którego zostali zaliczeni;

2) żołnierze pełniący służbę kandydacką - w zależności od rodzaju wojsk lub służb, do których należy szkoła, której ewidencją są oni objęci;

3) Marszałek Polski i generałowie zamiast oznak korpusów osobowych noszą znaki orłów określone w § 15.

    3. Wzory oznak korpusów osobowych określa załącznik nr 19 do rozporządzenia (rys. 1 i 2).

    § 36. 1. Oznaki specjalistów wojskowych nosi się tylko w Marynarce Wojennej.

    2. Oznaki specjalistów wojskowych nosi się na lewym rękawie bluz wyjściowych marynarskich (bluz letnich białych) oraz półpłaszczy marynarskich - 80 mm poniżej wszycia kuli rękawa, 10 mm nad tą oznaką nosi się oznakę klasy specjalisty wojskowego.

    3. Wzory oznak specjalistów wojskowych określa załącznik nr 20 do rozporządzenia (rys. 1-4).

    § 37. 1. Oznaki szkolne noszą podchorążowie wyższych szkół wojskowych Wojsk Lądowych oraz Sił Powietrznych:

1) na naramiennikach ubiorów (z wyjątkiem kurtek roboczych i specjalnych) - oznakę "WSO" oraz - z wyjątkiem kurtek roboczych, bluz i kurtek polowych - sznurek pleciony koloru matowosrebrnego średnicy 3 mm, naszyty dookoła naramienników (poza wszyciem przy rękawie), dolna krawędź oznaki metalowej powinna być umieszczona w odległości 5 mm od wszycia naramiennika;

2) na zewnętrznej części mankietów rękawów kurtki wyjściowej naszywa się taśmę koloru matowosrebrnego szerokości 16 mm, oznaczającą pierwszy rok nauki, odległość dolnej krawędzi taśmy od dolnej krawędzi rękawa wynosi 100 mm. Podchorążowie rozpoczynający następny rok nauki noszą o jedną taśmę więcej, szerokości 8 mm, naszytą poniżej taśmy oznaczającej pierwszy rok nauki. Odstęp między taśmami wynosi 4 mm. Podchorążowie Wydziału Wojskowo-Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w piątym roku nauki noszą dwie, w szóstym roku trzy taśmy szerokości 16 mm, w odstępach 4 mm;

3) na lewej piersi kurtki wyjściowej nieprzemakalnej oznakę szkolną określającą rok nauki oraz posiadany stopień wojskowy.

    2. Elewi podoficerskich szkół zawodowych Wojsk Lądowych oraz Sił Powietrznych noszą na naramiennikach bluz olimpijek, koszulo-bluz, kurtek polowych (z wyjątkiem roboczych), bluz polowych, koszulo-bluz polowych - oznakę "PSZ", której dolna krawędź powinna być umieszczona w odległości 5 mm od wszycia naramiennika.

    3. W Marynarce Wojennej oznakę szkolną barwy złocistej przewidzianą dla określonego rodzaju szkoły nosi się:

1) na kołnierzach kurtki munduru, bluzy ćwiczebnej, półpłaszcza marynarskiego - na końcu kołnierza przy styku z klapami;

2) na naramiennikach do bluz i kurtek polowych, koszulo-bluz w odległości 5 mm - powyżej oznak stopnia wojskowego; posiadający stopień marynarza - na środku naramienników;

3) na kurtkach zimowych nieprzemakalnych, koszuli ćwiczebnej - poniżej oznaki stopnia wojskowego; posiadający stopień marynarza - na kurtce na środku podkładki; na koszuli ćwiczebnej - bezpośrednio nad lewą kieszenią;

4) elewi podoficerskiej szkoły zawodowej noszą na lewym rękawie bluz wyjściowych, półpłaszcza marynarskiego oznakę "PSZ" tłoczoną na suknie - 80 mm poniżej wszycia kuli rękawa;

5) oznaczenie roku nauki nosi się:

a) elewi podoficerskiej szkoły zawodowej Marynarki Wojennej na zewnętrznej części mankietów rękawów bluz wyjściowych, półpłaszcza marynarskiego - pasek z taśmy dystynkcyjnej Marynarki Wojennej szerokości 6 mm i długości 60 mm (naszytej na podkładce sukiennej), oznaczający pierwszy rok nauki, przy czym dolna część paska powinna być wyrównana ze stebnówką mankietu; odstęp pomiędzy kolejnymi paskami naszywanymi powyżej wynosi 4 mm,

b) podchorążowie Akademii Marynarki Wojennej na zewnętrznej części rękawów kurtki mundurowej - pasek z taśmy dystynkcyjnej Marynarki Wojennej szerokości 6 mm (naszytej na podkładce sukiennej), oznaczający pierwszy rok nauki, w odległości 80 mm od dolnej krawędzi paska do krawędzi rękawa; każdy następny pasek, oznaczający kolejne lata nauki, naszywa się w odstępie 4 mm powyżej pierwszego paska.

    4. Wzory oznak szkolnych określa załącznik nr 21 do rozporządzenia (rys. 1-4).

    § 38. 1. Oznakę przynależności państwowej:

1) w postaci naszywki z godłem Rzeczypospolitej Polskiej - noszą żołnierze Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pełniący służbę poza granicami kraju, wchodzący w skład kontyngentów wojskowych Organizacji Narodów Zjednoczonych, misji pokojowych lub odbywających służbę w formacjach wielonarodowych z siedzibą na terenie kraju, a także żołnierze uczestniczący w przedsięwzięciach międzynarodowych; dopuszcza się noszenie oznaki na terenie kraju; w tych przypadkach oznakę o wymiarach 55 mm (podstawa) x 66 mm (wysokość) - nosi się na lewym rękawie ubiorów wyjściowych i galowych oraz fraków 100 mm poniżej wszycia rękawa;

2) w postaci naszywki z flagą Rzeczypospolitej Polskiej - noszą żołnierze Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej na obu rękawach bluzy, kurtki, koszulo-bluzy polowej (bluzy, koszuli ćwiczebnej marynarki wojennej), kurtki czołgisty, kombinezonu pilota, bluzy ubrania technika lotniczego, kurtki ubrania ochronnego i ocieplacza pod kurtkę ubrania ochronnego 30 mm poniżej wszycia rękawa; oznakę tę nosi się również na kurtkach zimowych nieprzemakalnych, powyżej oznak stopnia wojskowego na lewej piersi; oznaka ma wymiary 30 mm (wysokość) x 48 mm (podstawa).

    2. Oznaki wymienione w ust. 1 wykonane są z materiału odpornego na odbarwienie i odkształcenie oraz trwale przymocowane do munduru (ubioru) lub na rzep.

    § 39. 1. Oznaki rozpoznawcze nosi się na lewym (w batalionie reprezentacyjnym Wojska Polskiego i kompanii reprezentacyjnej Marynarki Wojennej na prawym) rękawie płaszczy sukiennych, kurtek mundurów wyjściowych i galowych, bluz olimpijek - na wysokości 100 mm poniżej wszycia kuli rękawa. Na kurtkach i bluzach polowych, na środku górnej kieszeni lewego rękawa. Na bluzach ćwiczebnych oficerskich (marynarskich) 20 mm poniżej oznaki przynależności państwowej, o której mowa w § 38 ust. 1 pkt 2. Oznaki rozpoznawcze powinny się mieścić w prostokącie o wymiarach 50 x 80 mm albo w kole o średnicy 70 mm. Powierzchnia oznaki nie powinna być mniejsza niż 2 500 mm2.

    2. W jednostkach Marynarki Wojennej funkcję oznaki rozpoznawczej dla marynarzy - kandydatów na żołnierzy zawodowych (elewów podoficerskich szkół zawodowych) spełnia napis na taśmie otokowej czapki garnizonowej, którego treść określa dowódca Marynarki Wojennej.

    3. Oznak rozpoznawczych, z wyjątkiem Marynarki Wojennej (taśm do czapek otokowych), nie noszą żołnierze pełniący służbę w składzie polskich kontyngentów wojskowych misji pokojowych Organizacji Narodów Zjednoczonych.

    4. Oznak rozpoznawczych nie ustanawia się pododdziałom doraźnie formowanym dla udziału w ćwiczeniach z pododdziałami armii obcych organizowanych w kraju na podstawie porozumień międzynarodowych.

    5. Proporczyk nosi się na berecie z lewej strony w odległości 10 mm za oznaką stopnia wojskowego, równolegle do krawędzi beretu w odstępie 20 mm.

    6. Żołnierze przeniesieni do innych jednostek wojskowych i związków organizacyjnych nie noszą poprzednich oznak rozpoznawczych i proporczyków.

    7. Na kurtkach ochronnych oznak rozpoznawczych nie umieszcza się.

    § 40. Wzory oznak, o których mowa w § 38 ust. 1 i § 39 ust. 1, określa załącznik nr 22 do rozporządzenia (rys. 1 i 2).

    § 41. 1. Oznakę identyfikacyjną z nazwiskiem noszą żołnierze zawodowi do wszystkich ubiorów bezpośrednio nad klapką prawej górnej kieszeni, na kurtkach mundurów Marynarki Wojennej - po prawej stronie symetrycznie w stosunku do baretek. Na swetrze oficerskim oznakę identyfikacyjną nosi się w Wojskach Lądowych i Siłach Powietrznych po prawej stronie na środku na wysokości kieszeni, w Marynarce Wojennej bezpośrednio pod oznaką stopnia wojskowego.

    2. Oznakę identyfikacyjną Żandarmerii Wojskowej nosi się na pasku podpiętym do lewego guzika lewej górnej kieszeni ubioru patrolowego.

    3. Wzory oznak identyfikacyjnych określa załącznik nr 23 do rozporządzenia (rys. 1 i 2).

    § 42. Żołnierz pełniący służbę dyżurną nosi umundurowanie określone przez przełożonych z biało-czerwoną plakietką (o wymiarach 55 x 90 mm) z napisem "SŁUŻBA DYŻURNA", przypiętą pod guzikiem pośrodku klapy lewej górnej kieszeni kurtki wyjściowej (na kurtce mundurowej Marynarki Wojennej do lewej klapy w linii prostej nad lewym górnym guzikiem), bluzy olimpijki, wiatrówki, koszulo-bluzy oraz bluzy i kurtki polowej (bluzy ćwiczebnej oficerskiej), koszulo-bluzy polowej (koszuli ćwiczebnej), na kurtce zimowej nieprzemakalnej i bluzie ćwiczebnej marynarskiej bezpośrednio pod oznaką stopnia wojskowego.

Rozdział 6

Przepisy przejściowe i końcowe

    § 43. Żołnierze noszą mundury wojskowe ustalone dla rodzaju Sił Zbrojnych, w którym pełnią służbę, oraz oznaki korpusu osobowego, do którego zostali zaliczeni, z zastrzeżeniem § 44.

    § 44. Żołnierze zawodowi pełniący służbę w komórkach organizacyjnych Ministerstwa Obrony Narodowej, instytucjach cywilnych, o których mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 czerwca 2004 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych wyznaczonych na stanowiska służbowe w instytucjach cywilnych (Dz. U. Nr 148, poz. 1552 i Nr 251, poz. 2509), oraz wojewódzkich sztabów wojskowych noszą umundurowanie rodzaju wojsk, w którym poprzednio służyli.

    § 45. Umundurowanie i oznaki wojskowe dotychczasowych wzorów innych od określonych w niniejszym rozporządzeniu mogą być noszone do dnia 1 kwietnia 2009 r.

    § 46. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.1)

Minister Obrony Narodowej: J. Szmajdziński

______________
1) Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone zarządzeniem nr 48/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 października 1995 r. w sprawie wprowadzenia przepisów ubiorczych żołnierzy Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. Rozk. MON, poz. 188), które utraciło moc na podstawie art. 75 ust. 2 ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 120, poz. 1268).

Załączniki do rozporządzenia
Ministra Obrony Narodowej
z dnia 2 grudnia 2004 r. (poz. 53)

Załącznik nr 1   

Załącznik nr 2   

Załącznik nr 3   

Załącznik nr 4   

Załącznik nr 5   

Załącznik nr 6   

Załącznik nr 7   

Załącznik nr 8   

Załącznik nr 9   

Załącznik nr 10   

Załącznik nr 11   

Załącznik nr 12   

Załącznik nr 13   

Załącznik nr 14   

Załącznik nr 15   

Załącznik nr 16   

Załącznik nr 17   

Załącznik nr 18   

Załącznik nr 19   

Załącznik nr 20   

Załącznik nr 21   

Załącznik nr 22   

Załącznik nr 23   

 Kontakt | ReklamaCopyright © NetTAX 1998-2012